Pisarnia.pl - Ostatnie poprawki
Mówią, że diabeł tkwi w szczegółach. Ale gdzie jeszcze może tkwić diabeł w twoim gotowym i wypolerowanym już tekście? Sprawdźmy czy na pewno nie ma w nim już miejsca na żadne drobne poprawki!

Merytoryka to jedno. Struktura tekstu naukowego to drugie. Styl naukowy i poprawnie dobrane słownictwo to jeszcze inna para kaloszy. O tym wszystkim wiele już mówiłam w Pisarni.

Ale wiesz co najbardziej urzeka odbiorców twojego tekstu oraz recenzentów? Dopieszczanie szczegółów. I tymi szczegółami właśnie się dzisiaj zajmiemy.

Co dokładnie mam tutaj na myśli?

A no takie rzeczy jak np. błędna numeracja podrozdziałów. Wprowadzanie cytatów raz w cudzysłowie, a raz poprzez zastosowanie kursywy. Niedziałające linki do źródeł internetowych. Jednostki miar i wag zapisane w jednym rozdziale skrótami, w innym całymi słowami. Nawet jeśli powalisz odbiorcę merytoryką, nie możesz mieć pewności, że nie zwróci on uwagi na takie drobnostki.

Te malutkie niespójności w tekście są jak rysa na twoim nowiutkim aucie!

Warto zatem poświęcić parę dodatkowych minut na drobne poprawki w gotowej już pracy.

Ostatnie szlify w twoim gotowym tekście

Pamiętaj, że jeśli twoja uczenia, wydział lub jednostka badawcza posługują się specyficznymi dla siebie i odgórnie przyjętymi wytycznymi co do redakcji i edycji tekstu, mają one pierwszeństwo przed jakąkolwiek inną poradą znalezioną w literaturze lub w internecie. Tak samo rzecz się ma w przypadku szeregu czasopism naukowych, które na swoich stronach internetowych zamieszczają wytyczne dotyczące formatowania tekstu – od wielkości czcionki, przez wielkość odstępów pomiędzy wierszami, aż po metody tworzenia przypisów i bibliografii.

Zanim wprowadzisz poprawki do tekstu, zgodnie z którymkolwiek z poniższych punktów, sprawdź czy istnieją jakieś wymogi edytorskie, które obowiązują twój tekst naukowy. Może się zdarzyć, że zaproponowano tam zupełnie inne rozwiązania.

To co, jedziemy? Oto twoja checklista!

Jednolita czcionka

Sprawdź, czy cały tekst główny (tzn. tekst wstępu, zakończenia, rozdziałów i podrozdziałów) napisany został taką samą czcionką i czy jest ona wszędzie tej samej wielkości.

Jeśli do tytułów i podtytułów stosowałeś czcionkę innej wielkości lub też pogrubienie tekstu – upewnij się, że zastosowałeś te zmiany do wszystkich tytułów i podtytułów, od początku do końca tekstu.

Wyrównanie tekstu

W całej mojej karierze naukowej tylko raz spotkałam się z wymogiem edytorskim, aby tekst został wyrównany do lewej strony. We wszystkich innych przypadkach wymagany był tekst wyjustowany, tzn. wyrównany obustronnie. Jest to również standardem przyjętym w odniesieniu do pracy dyplomowych.

Upewnij się, że wszystkie fragmenty tekstu głównego są wyjustowane w całym tekście – w każdym rozdziale i podrozdziale (nie dotyczy to tytułów i podtytułów).

Wcięcia akapitowe

Każdy akapit rozpoczynamy zazwyczaj wcięciem akapitowym. Upewnij się, że jest ono jednakowe w całym tekście, dla każdego akapitu! Jeśli nie, wymagane będą drobne poprawki w budowie akapitów.

Edycji tekstów Adama Wolańskiego podano także, że wcięcia akapitowego można nie stosować w pierwszym wierszu następującym po tytule lub śródtytule. Wynika to z tego, że początek akapitu jest tam widoczny ze względu na to, że znajduje się po prostu zaraz po tytule.

Porady z Szuflady #7 - Ostatnie poprawki do gotowego tekstu
W tej formule tekst wygląda tak jak na załączonym zdjęciu.

Więcej na ten temat możesz przeczytać tutaj.

Zapis kursywą

W podręcznikach do edycji tekstów spotkasz się z całą masą wytycznych, które elementy w tekście możesz zapisać kursywą. Zazwyczaj spotykamy się z pismem pochyłym w przypadku przytaczania tytułów książek, artykułów czy filmów lub też wtrąceń z języków obcych (np. inter alia, alter ego, a priori, par excellence). Często posługujemy się także kursywą w tych fragmentach tekstów naukowych, w których wyjaśniamy pewne terminy i pojęcia.

Sprawdź, czy cały twój tekst jest spójny pod tym kątem.

Skróty

Upewnij się, czy wszystkie skróty zapisałeś tak samo w całym tekście i czy są one podane zgodnie z obowiązującymi zasadami pisowni. Nie zawsze skróty są potrzebne – wszystko zależy od tego, jak wiele z nich zawierasz w pracy. Jeśli stosujesz je rzadko, nie jest wymagany zapis skrótowy.

Niezależnie od tego, czy zdecydujesz się na skróty, czy też nie, bądź konsekwentny! Nie możesz w jednym rozdziale posługiwać się skrótem “np.” a w innym, rozwinąwszy skrót, wypalić z “na przykład” (analogicznie: “m.in.” i między innymi, “tzn.” i to znaczy, “zob.” i zobacz oraz wiele, wiele innych).

Pisarnia.pl - Ostatnie poprawki

Skrótowce

Skrótowce, czyli słowa utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów, pojawiają się w pracach naukowych bardzo często. Pamiętaj, żeby przy pierwszym podaniu w tekście dobrze je opisać, np.:

W kolejnym rozdziale przybliżę konkretne zapisy programów dwóch polskich stowarzyszeń: Młodzieży Wszechpolskiej (MW) i Obozu Narodowo-Radykalnego (ONR)

Lub:

W kolejnym rozdziale przybliżę konkretne zapisy programów dwóch polskich stowarzyszeń: Młodzieży Wszechpolskiej (dalej: MW) i Obozu Narodowo-Radykalnego (dalej: ONR).

Jeśli podajesz nazwę instytucji, organizacji lub firmy zagranicznej, która ma swój odpowiednik w języku, w jakim piszesz, warto przy pierwszym podaniu tej nazwy, podać zarówno ten odpowiednik, jak i oryginalny zapis tej nazwy.

Jeśli w tekście masz więcej niż 10 skrótowców, zaleca się, aby przygotować ich wykaz (tzw. wykaz skrótów) i umieścić go na początku pracy (rzadziej: artykułu naukowego).

Imiona i nazwiska

Przyjęło się, aby w tekstach naukowych podawać imiona i nazwiska konkretnych osób tylko przy ich pierwszym wymienieniu w tekście. Później można podawać inicjał imienia i nazwisko lub też samo nazwisko, zwłaszcza jeśli daną osobę wymieniamy w naszym tekście wiele razy. (Oczywiście pod warunkiem, że nie masz do czynienia z trzema Kowalskimi i dziesięcioma Nowakami! Wtedy nie powinno się skracać. Zobacz pełną regułę tutaj.)

Sprawdź jeszcze raz wszystkie nazwiska w twoim tekście!

Liczby

Istnieje cała masa reguł dotycząca zapisu liczb w tekstach naukowych. Odsyłam cię w tym miejscu do podręczników dotyczących edycji tekstów. Podam tylko jedną ogólną uwagę – bądź konsekwentny w całym tekście.

Nie dopuść do sytuacji, w której ktoś mógłby zarzucić ci, że postępujesz nieprecyzyjnie. Np. poprzez to, że w jednym rozdziale piszesz o “6 tysiącach” zgłoszeń, a w drugim już o “3,2 tys.” aut. Zdecyduj czy będziesz posługiwał się całymi liczebnikami, czy też ich skrótami. I bądź w tym mega wytrwały!

Wprowadzanie cytatów

Upewnij się, czy wszystkie cytaty w tekście wprowadziłeś w ten sam sposób. W polskiej ortografii podstawową formą jest cytat w cudzysłowie („ ”).

Jeśli w twojej pracy zdarzają się zarówno dłuższe, jak i krótsze cytaty, rozróżnij je od siebie. Dłuższe cytaty (tzn. takie na kilka linijek lub według niektórych reguł takie, które mają dokładnie więcej niż 3 linijki) wprowadza się jako cytaty blokowe, czyli wydzielone z tekstu głównego.

Przypisy

Niezależnie od tego, jaki system konstruowania przypisów wybierzesz do swojej pracy, stosuj ten JEDEN system w całej pracy.

Niezależnie od tego, jaki system podawania skrótów w przypisach dolnych wybierzesz (polski: “dz. cyt.” lub “tamże”, czy łaciński: “op. cit.” lub “ibidem”), stosuj ten JEDEN system w całej pracy.

Sprawdź ponownie wszystkie swoje przypisy pod kątem ich spójności!

Podpisy tabel, grafik, ilustracji, itp.

Upewnij się, że dobrze ponumerowałeś wszystkie tabele, grafiki, ilustracje czy też zdjęcia w swojej pracy. Czy nigdzie nie wykrzaczyły ci się numerki? Czy te elementy podpisałeś wszędzie w ten sam sposób? Czy nie ma tam żadnych nieścisłości (np. w jednym miejscu zapis “Tabela XXX na podstawie YYY”, a w innym “Tab. nr XXX według YYY”)? Sprawdź jeszcze raz i jeśli to konieczne, wprowadź drobne poprawki w stosowanych podpisach.

Sprawdź też formatowanie tych elementów. Jeśli w jednej tabeli zastosowałeś tytuły kolumn wycentrowane, upewnij się, że w pozostałych jest tak samo. Jeśli jedno zdjęcie lub ilustrację obramowałeś, sprawdź czy masz też to obramowanie w pozostałych obrazkach. Mam nadzieję, że nie muszę już mnożyć dalszych przykładów – ujednolicenie to tutaj słowo-klucz! : )

Numeracja rozdziałów

Trzymaj się jednego typu numeracji rozdziałów – albo wszędzie cyframi arabskimi, albo wszędzie cyframi rzymskimi.

Sprawdź, czy numeracja jest ciągła i nigdzie nie nastąpiła pomyłka (nawet jeśli stosowałeś automatyczną numerację w edytorze tekstu).

*

I co? Wciąż jesteś pewny, że w twojej pracy nie można już wprowadzić ani jednej poprawki? : ) A ja jeszcze dalsze przykłady mogłabym mnożyć!

Daj znać w komentarzu czy jest jeszcze jakiś inny element tekstu, na który przy edycji zwracasz szczególną uwagę.

Ostatnie poprawki do gotowego tekstu naukowego

Komentarze 2 thoughts on “Ostatnie poprawki do gotowego tekstu naukowego

  • 15/10/2019 z 15:40
    Permalink

    Dziękuję za ten artykuł. Super objaśnienie. Wspaniały tekst

    Powtórz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *